१. टिफिन किन महत्वपूर्ण छ ?
बच्चाको शारीरिक, मानसिक र बौद्धिक विकासमा खानपानको अत्यन्तै ठूलो भूमिका हुन्छ । विशेषगरी स्कुल जाने उमेरका बच्चाहरू दिनको धेरै समय विद्यालयमै बिताउने भएकाले उनीहरूले खाने टिफिन पोषणयुक्त, सुरक्षित र स्वादिलो हुनु आवश्यक हुन्छ । सही टिफिनले बच्चालाई ऊर्जावान बनाउँछ, पढाइमा ध्यान केन्द्रित गर्न सहयोग गर्छ र रोगबाट बचाउँछ ।
बिहानको नास्ता र दिउँसोको खानाबीचको समय लामो हुन्छ । यस समयमा बच्चालाई भोक लाग्छ र शरीरलाई ऊर्जा चाहिन्छ । यदि टिफिन राम्रो छैन भने बच्चा थकित, झर्किने र पढाइमा ध्यान नदिने हुन्छ । त्यसैले टिफिनले:
* शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा दिन्छ
* दिमाग तेज बनाउँछ
* रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ
* अस्वस्थ जंक फुड खाने बानीबाट बचाउँछ
२. राम्रो टिफिनको विशेषता
स्कुलको टिफिन बनाउँदा निम्न कुरामा ध्यान दिनुपर्छ:
* पोषणयुक्त हुनुपर्छ
* सजिलै पच्ने हुनुपर्छ
* सफा र सुरक्षित हुनुपर्छ
* बच्चाले मन पराउने हुनुपर्छ
* घरमै बनेको हुनुपर्छ
३. टिफिनमा समावेश गर्नुपर्ने पोषक तत्व
क) कार्बोहाइड्रेट
ऊर्जाको मुख्य स्रोत हो ।
उदाहरण: चामल, रोटी, चिउरा, आलु, मकै
ख) प्रोटिन
शरीरको वृद्धि र मांसपेशीका लागि आवश्यक ।
उदाहरण: दाल, अण्डा, दूध, दही, चना, सोयाबिन
ग) भिटामिन र खनिज
रोगबाट बचाउन र शरीर सन्तुलनका लागि ।
उदाहरण: फलफूल, सागसब्जी
घ) फ्याट (थोरै मात्रामा)
ऊर्जा र दिमाग विकासका लागि।
उदाहरण: बदाम, मूंगफली, घ्यू (थोरै)
४. स्कुलका लागि उपयुक्त टिफिनका उदाहरण
१. रोटी-तरकारी
गहुँको रोटी र आलु, गाजर, सिमी जस्ता तरकारी स्वस्थ विकल्प हो ।
२. अण्डा
उमालेको अण्डा वा अण्डा रोल पोषणयुक्त हुन्छ ।
३. चिउरा मिक्स
चिउरा, भुजा चना, बदाम, तरकारी मिसाएर बनाइएको चिउरा निकै राम्रो टिफिन हो ।
४. फलफूल
स्याउ, केरा, सुन्तला, पपीता जस्ता फलफूल दिन सकिन्छ ।
५. स्यान्डविच
घरमै बनाइएको तरकारी वा अण्डाको स्यान्डविच राम्रो विकल्प हो ।
६. ढिडो वा भात (सानो मात्रा)
केही स्कुलमा बच्चाले भात लैजान पनि रुचाउँछन्, तर हलुका र सफा हुनुपर्छ ।
७. दही
दहीले पाचन राम्रो गर्छ र पेट स्वस्थ राख्छ ।
५. घरमै बनाइएको टिफिनको फाइदा
* बाहिरको जंक फुडभन्दा सुरक्षित
* कम तेल, कम मसला
* बच्चाको स्वास्थ्यअनुसार बनाउन सकिन्छ
* आर्थिक रूपमा पनि बचत हुन्छ
६. दिनहुँ एउटै टिफिन नदिने
बच्चालाई दिनहुँ एउटै टिफिन दिँदा दिक्क लाग्न सक्छ । त्यसैले टिफिनमा विविधता ल्याउनु आवश्यक छ ।
उदाहरण:
* सोमबार: रोटी-तरकारी
* मंगलबार: चिउरा मिक्स
* बुधबार: स्यान्डविच
* बिहीबार: अण्डा र फलफूल
* शुक्रबार: दही र हल्का खाजा
७. टिफिनमा के दिनु हुँदैन ?
* चाउचाउ
* चिप्स
* अत्यधिक मिठाइ
* कोल्ड ड्रिंक्स
* धेरै तेल र मसला भएको खाना
* यी खानेकुराले बच्चाको स्वास्थ्य बिगार्न सक्छ र मोटोपन, पेट दुख्ने, दाँत बिग्रने जस्ता समस्या ल्याउँछ ।
८. बच्चालाई पानी पिउन नबिर्सिन भन्नुपर्छ
टिफिनसँगै सफा पिउने पानी अनिवार्य दिनुपर्छ । पानी कम पिउँदा बच्चालाई टाउको दुख्ने, थकान हुने समस्या आउन सक्छ ।
९. बच्चाको रुचिलाई पनि ध्यान दिनु
जबरजस्ती खान नलगाई बच्चालाई मन पर्ने तर स्वस्थ खाना छान्न सिकाउनुपर्छ । कहिलेकाहीँ बच्चासँग सल्लाह गरेर टिफिन बनाउँदा उनीहरू खुशीसाथ खान्छन् ।
१०. अभिभावकको भूमिका
अभिभावकले:
* बच्चालाई स्वस्थ खानाको महत्व बुझाउनुपर्छ
* आफैं उदाहरण बन्नुपर्छ
* बिहान हतारमा जंक फुड दिनु हुँदैन
* टिफिन सफा र राम्रो कन्टेनरमा राख्नुपर्छ
